Evcil Hayvanlar İçin Aşılama Takvimi
Kısa cevap: Yavru köpekler genellikle 6-8 haftalıkken ilk aşısını olur, ardından 3-4 hafta arayla tekrar aşılar yapılır. Yavru kediler de 8-9 haftalıkken başlar, aynı şekilde tekrar dozlarla devam eder. Kuduz aşısı çoğunlukla 3 aylıktan sonra uygulanır. Aşı serisi tamamlandıktan sonra yılda bir kez rapel (hatırlatma) dozu gerekir. Kesin takvimi her zaman veterineriniz belirler; çünkü bölge, ırk ve hayvanın sağlık durumu programı değiştirir.
Aşılama Neden Bu Kadar Önemli?
Yavru bir hayvan doğduğunda annesinden geçen antikorlarla korunur. Bu koruma haftalar içinde zayıflar. Tam o dönemde bağışıklık sistemi savunmasız kalır.
Evcil hayvan aşıları bu boşluğu kapatır. Vücuda zararsız veya zayıflatılmış etken tanıtılır, bağışıklık sistemi de tanıdığı düşmana karşı hazırlık yapar.
- Ölümcül viral hastalıkların çoğunun tedavisi yok, sadece destek tedavisi var. Korunma tek gerçek çözüm.
- Kuduz gibi bazı hastalıklar insana da geçer. Aşı, ailenizi de korur.
- Pansiyon, kuaför, yurt dışı seyahati ve çoğu apartman yönetimi aşı kartı ister.
- Bir aşının maliyeti, tedavi masrafının çok altındadır.
Köpekler İçin Aşılama Takvimi
Genel bir çerçeve aşağıdaki gibidir. Uygulama sırası ve marka farkına göre tarihler bir iki hafta kayabilir.
| Yaş | Uygulanan aşı | Not |
|---|---|---|
| 6-8 hafta | Parvovirus + Distemper (karma ilk doz) | Bazı hekimler önce sadece parvo aşısı yapar |
| 9-11 hafta | Karma aşı (2. doz) | Hepatit, parainfluenza, leptospiroz içerir |
| 12-14 hafta | Karma aşı (3. doz) | Seri tamamlanır |
| 3 ay ve sonrası | Kuduz aşısı | Yasal olarak zorunlu, kayda geçer |
| İsteğe bağlı | Bronşin (kennel cough), leishmania | Risk durumuna göre veteriner önerir |
| Her yıl | Karma + kuduz rapeli | Ömür boyu devam eder |
Köpek yavrusu aşı serisi bitmeden parka, sokağa ve diğer köpeklerin bulunduğu alanlara çıkarılmamalı. Kucakta kısa gezintiler ve evde sosyalleşme bu dönemde daha güvenli. Günlük hareket ihtiyacı için ise bahçe ya da ev içi oyunlar yeterlidir.
Kediler İçin Aşılama Takvimi
| Yaş | Uygulanan aşı | Not |
|---|---|---|
| 8-9 hafta | Karma aşı (1. doz) | Panleukopeni, calicivirus, herpesvirus |
| 11-12 hafta | Karma aşı (2. doz) | Klamidya içeren formlar da var |
| 12-16 hafta | Kuduz aşısı | Dışarı çıkan kedilerde mutlaka |
| Risk varsa | Lösemi (FeLV) | Önce test yapılması önerilir |
| Her yıl | Karma + kuduz rapeli | Ev kedisi de dahil |
"Kedim hiç dışarı çıkmıyor, aşı gerekir mi?" sorusu çok gelir. Gerekir. Panleukopeni virüsü ayakkabı tabanıyla, kıyafetle eve taşınabilir. Ayrıca yıllık aşı kontrolü, kedilerde sık görülen sağlık sorunlarının erken yakalanmasına da vesile olur.
Aşı Öncesi ve Sonrası Nelere Dikkat Edilir?
Aşı öncesi
- İç parazit ilacı önce verilir. Paraziti olan hayvanda aşı yeterli bağışıklık oluşturmaz. Genelde aşıdan 7-10 gün önce uygulanır.
- Hayvan tamamen sağlıklı olmalı. Ateş, ishal, kusma, iştahsızlık varsa aşı ertelenir.
- Yeni sahiplenilen hayvana en az birkaç gün adaptasyon süresi verilir.
- Ameliyat veya kısırlaştırma planı varsa hekiminize söyleyin.
Aşı sonrası
- 24-48 saat hafif uyuşukluk, iştahsızlık, aşı yerinde hassasiyet normaldir.
- Aşı günü banyo yaptırılmaz, yoğun egzersiz yapılmaz.
- Yüzde şişme, kaşınma krizi, kusma, nefes darlığı görülürse hemen veterinere gidilir. Nadirdir ama olabilir.
- Bağışıklık aşı yapıldığı gün değil, yaklaşık 2 hafta sonra tam oluşur. Serinin bitiminden 2 hafta sonrasına kadar temkinli davranın.
Sık Yapılan Hatalar
- Tekrar dozunu atlamak. Tek doz karma aşı koruma sağlamaz. Seri yarım kalırsa baştan başlanması gerekebilir.
- Yıllık rapeli unutmak. Takvime not alın veya telefona hatırlatıcı kurun.
- Aşı kartını kaybetmek. Seyahatte, pansiyonda, veteriner değişiminde en çok işinize yarayacak belge o.
- Soğuk zincire dikkat etmemek. Aşıyı kendi başınıza taşımaya çalışmayın; uygulama klinikte yapılsın.
- Parazit korumasını ayrı bir konu sanmak. Aşı ile parazit koruması birlikte yürür, biri diğerinin yerini almaz.
Yetişkin ve Sahiplenilmiş Hayvanlarda Durum
Aşı geçmişi bilinmeyen bir yetişkin köpek ya da kedi sahiplendiyseniz panik yapmayın. Genelde 3-4 hafta arayla iki doz karma ve bir doz kuduz aşısı ile program başlatılır. Ardından yıllık rapele geçilir.
Yaşlı hayvanlarda aşı yine yapılır, ancak önce genel muayene ve gerekirse kan tahlili istenir. Kronik hastalığı olanlarda program hekim kararıyla seyre